لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ « 7 » . ابن جريج « 8 » گفته است : « كلمه طيّبه داراى ريشه‌اى در دل است ، و ميوه‌اش را در هر زمان مىدهد ، و هرگاه آن را به زبان مىآورد ، به آسمان عروج مىكند ، آنگاه خير و منفعت آن مىرسد . » و بتحقيق شاعران اين تشبيه را به كار برده‌اند ؛ اسدى ضمن ابياتى كه سراينده‌اش را نام نبرد ، برايم خواند : [ از بحر طويل ] 262 أ أمّ أبان قلت امس كليمة * خلاسا كنبت البان فى الشبهان و گفته شده : خداى - تعالى - از شجره طيّبه درخت نخل را اراده نموده ، و شاهد صحّت اين تأويل ، فضيلتى است كه در حديث براى درخت خرما آمده و اين كه پيامبر ( ص ) گفته است : « خير المال سكّة مأبورة او مهرة مأمورة « 9 » » . و مقصود او از « سكّه مأبوره » درخت خرمايى است كه گردافشانى شده است ، و « مهره مأموره » آن ماديانى است كه بسيار بچه آورد ، و هرگاه جمعيّت قومى بسيار گردد ، گفته مىشود : « امر القوم ( : زاد و ولد آن قوم بسيار شد ) » يكى از اعراب گفته است : « نعم المال باسقات النّخل الرّاسخات فى الوحل ، المطعمات فى المحل » ، و مقصود از آن نخل ، نخلى است كه با ريشه‌هاى خود از زمين آب مىنوشد ، پيامبر ( ص ) گفت : « ما سقى منها بعلا ففيه العشر « 10 » » و مقصود از « بعل » آن نخلى است كه با ريشه‌هاى خود سيراب شده است ؛ نابغه گفته است : [ از بحر طويل ] 263 من الواردات الماء بالقاع تستقى * بأذنها قبل استقاء الحناجر « 11 »

--> ( 7 ) - سورة ابراهيم ( 14 ) آيهء 24 و 25 . ( 8 ) - او عبد الملك بن عبد العزيز بن جريج ، فقيه سرزمين حرم مكّه و پيشواى اهل حجاز در زمان خود است ، وى سال 150 ه وفات يافت ( وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 286 ) . ( 9 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در النّهاية ، ج 1 ، ص 13 « خير المال مهرة مأمورة و سكّة مأبوره » نقل شده است . ( 10 ) - اين حديث ، از احاديث زكات است ( النّهاية ، ج 1 ، ص 141 ملاحظه شود ) . ( 11 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان النابغة ، ص 91 ( بجاى باذنابها ) باعجازها ضبط شده است ، و « من الطّالبات الماء » بجاى من الواردات الماء روايت شده است .